خودم خيلي دوستش دارم.

در عين ابهام حسي از ملكوت و پرواز بهم ميده. شما رو نمي دونم.

اصلا دلم نمي خواد بگم فيلم خوبي نبود. شايد اگه 5 دقيقه ي آخر فيلم نبود با قاطعيت حكم بر ضعيف بودن فيلم مي دادم اما و صد اما كه پايان با شكوه و تاثير گذار فيلم يه جورايي فيلمو نجات داد. و اينكه مطمئنم اگه اين صحنه هاي پاياني فيلمو نمي ديدم محال بود با چشماني خيس بلند بشم و مثل بقيه براي ملاقلي پور دست بزنم.

چند تا نكته مثبت و منفي فيلم به نظرم مياد كه خيلي جسته و گريخته ميگم:

از نكات منفي فيلم كه به نظرم مشهوده ضعف در ساختار روايي فيلمه. البته مسلما سخته كه بخواي زماني حدود 10 سال رو توي 120 دقيقه روايت كني اما معتقدم بهتر از اين هم ميشد كار كرد. بعضا سكانس ها و كاراكترهايي (مثل روبيك) در فيلم هست كه بود و نبودشون هيچ خدمتي به داستان نمي كنه. بعضي از ديالوگها هم بد جوري توي ذوق ميزد و كليشه اي بود مثل گفتگوهاي بين سعيد و اون دختر فراري در پارك. يه جورايي انگار اين معضل دختران فراري بايد توي همه ي فيلم ها مستقيم و غير مستقيم گفته بشه. نكته ي ديگه كه به نظرم از نقاط ضعف فيلم بود عدم پرداخت درست و كامل به رابطه ي زن و همسر (سهيل) پس از بازگشت سهيل بود. به نظر مي رسه به علت كمبود وقت به يك گفتگوي مختصر چند دقيقه اي بسنده شده بود.

نكته ي ديگه اي كه در فيلم هاي اخير ملاقلي پور مشخصه يك نوع نقد همراه با شكوه و شكايت از سياست و سياسيونه. همين مسئله باعث يك نوع غلو و بزرگ نمايي در زواياي منفي شخصيت سهيل شده. به ملاقلي پور بايد حق داد. توي اين چند سال همين سياسيون خيلي اذيتش كردن.

خيلي نكات بود كه دوست داشتم بنويسم اما يادم نيست. همين كه تونستم اين نكاتو جمع و جور كنم جاي شكرش باقيه.

و نكته آخر اينكه صحنه هاي پاياني فيلم از اون تصاويريه كه تا آخر عمر در ذهن آدم جاودانه ميشه. شايد به خاطر همين تصاوير يك بار ديگه رفتم و فيلمو ديدم.

چند نكته ي انحرافي:

«امروز اگر كسي به دنبال قهرمان باشد بايد به سراغ هنرمندي برود كه از كارهاي انقلابي گريزان است.»

ارنست گامبريج

در اين يك نقش مي خوام شما رو با يكي از محبوب ترين و نخبه ترين نقاشان مورد علاقم آشنا كنم:

لوسين فرويد.

مجله حرفه : هنرمند/زمستان 81

من لوسين فرويد (نوه ی زیگموند فروید) رو هميشه با فيگورها و پرتره هاي دفرمه شدش ميشناسم. فيگورهايي كه حالات روحي و رواني اونها در تغييرات جزئي فرم بدن و چهره شون نقش اساسي داره. همين مسئله باعث ميشه كه ارتباط بسيار بيشتري با كاراكتر مورد نظر برقرار بشه و بعضا باعث ميشه تا اين آثار به طرز تكان دهنده احساس همدردي بيننده رو بر انگيزه.

جالبه بدونيد كه اين فرد در پايان همون سال خودكشي كرد. ببينيد چطور فرويد با استادي تموم فروپاشي عاطفي مينتون رو با اندكي تغيير در فرم چهره او به نمايش گذاشته.

يا اين اثر كه شمايل همسر اول فرويده.

به نظرتون چيزي غير از عدم اطمينان و امنيت در چهره ي اين زن ميشه ديد. يك نوع نگراني در عين آرامش.

جالبه بدونيد من تنها و تنها از يك زاويه به آثار او نگاه كردم (عمدتا روانشناختي). مطمئنا يك استاد دانشگاه هنر از زواياي ديگه اين آثار رو مورد مداقه قرار ميده.

بي جهت نيست كه در سال 1998 رابرت هيوز از لوسين فرويد به عنوان «بزرگترين نقاش رئاليست معاصر» نام مي بره.

در مورد این نقاش حرف و حدیث زیاده ولی از اونجایی که نمی پسندم پستم طولانی بشه به همین اکتفا می کنم.

به نظرم اين دو ترانه كه هر دوتاش هم مال دكتر شاهكار بينش پژوهه شاهكاره. يك نوع پيش رويي (مترادف با آوانگارد) توي محتواي هر دو ترانه قابل رويته.

عتاب يار پريچهره عاشقانه بكش

كه يك كرشمه تلافي صد جفا بكند.

يا اين رباعي از ابوسعيد:

يار آمد و گفت خسته ميدار دلت

دائم به اميد بسته ميدار دلت.

ما را به شكستگان نظرها باشد

ما را خواهي شكسته ميدار دلت.

و بسياري ابيات ديگه كه آشكارا نمايانگر چنين طرز تفكريه. انگار كه معشوق عزيز نمي تونه مثل آدميزاد با اجازه ي بزرگترها بگه:بعععععله. و انگار كه ناز نمودن و طلب نياز نمودن از عاشق در به در جزئي از پروسه ي بلند مدت عشق و عاشقي است.

قضيه به همين جا ختم نمي شه وبا راندن عاشق توسط معشوق تازه قصه ي ژاژخايي و دستمال به دستيه عاشق نسبتا محترم شروع ميشه. عاشق بدين ترتيب مي خواد وفاداري و عشق واقعي و راستينشو نشون بده. قافل از اينكه معشوق دل و سر در گرو رقيب داره و او (عاشق مذكور) رو به هيچ كدوم از از اعضاي بدنش حساب نمي كنه. ولي باز عاشق تنها و غمگين خسته نمي شه و پيوسته مداحي معشوق مي كنه:

و آخر الامر عاشق بيچاره فرهادوار تيشه بر فرق سر مبارك فرود مياره و در راه عشق معشوق ريق رحمتو سر مي كشه.

حالا سوالي كه هميشه برام پيش مياد اينه كه توي اين ماجرا هيچ عقلانيت و منطقيو مي شه پيدا كرد؟

مطمئنا طرفداران اين طرز فكر جوابي جز اين نمي دن كه «عقل را با عشق چه كار؟»:

پاي استدلاليان چوبين بود

پاي چوبين سخت بي تمكين بود.

يا:

عاقلان نقطه ي پرگار وجودند ولي

عشق داند كه در اين دايره سرگردانند.

قبول. من هم بر اين اصل صحه مي گذارم كه جناب عقل و حضرت عشق همواره در طول تاريخ با هم سر ناسازگاري داشتن اما سوالي كه باز برام پيش مياد اينه كه تا كي چنين حكم و قانوني به صورت مطلق مي تونه در روابط انسانی ساري و جاري باشه؟ و تا كي بايد بين اين دو ناگزيز يكيو انتخاب كرد؟

تا چه زماني بايد به اين نوع عشق ورزي و معشوقه بازي ادامه داد؟ تا كي بايد نشست و نظاره كرد كه هنوز كه هنوزه ملاك و معيار واقعي و راستين بودن عشق در ميون جوونهامون همون دست نكشيدن از معشوقيه كه دست از عشق و احساس ما كشيده و كمترين اهميتي به ما نمي ده؟ و آيا وقت اون نرسيده كه كمي در اين مورد تجديد نظر بكنيم و طرحي نو درانداريم؟

وقت اون نرسيده كه از طريق امكانات و ابزارهايي كه در خدمت داريم در اين زمينه تغييراتي در نگرش خودمون و جوونهامون بديم؟ تا كي بايد بشينيم و ببينيم كه بهداشت روح و روان جوونهامون به خاطر اين طرز تفكر غلط و بي تناسب با زمان و زمانه به مخاطره بيوفته؟

تمام مخالفتم با افراط در اين زمينه است. افراطي كه باعث اين داستان تلخ ميشه كه شما با وجودي كه مي دوني معشوقت دل به كس ديگه اي سپرده يا به تو كوچكترين علاقه اي نداره باز بر به اصطلاح وفادار موندن به عشق او تاكيد مي كني و شب ها رو با اشك و ناله و احيانا وبلاگ نويسي سپري ميكني. و هر دقيقه انتظار بازگشت اونو ميكشي. و دردناكتر اينكه موقعيت هاي بسيار بهتر و مناسب تري رو به همين خاطر از دست ميدي و فراموش مي كني كه زندگي ادامه داره.

آسونه. بايد بكني و دلت رو آزاد كني. اونوقته كه مي بيني هر لحظه چه افراد نازنيني توي زندگيت ميان و ميرن و تو اونارو تا حالا اون جور كه بايد نديدي.

اميدوارم متوجه شده باشيد كه چرا اون دو تا ترانه رو دوست دارم و با وجود پاپ بودن ارزش زيادي براش قائلم.

پس:

خيال نكن نباشي

بدون تو مي مييرم

گفته بودم عاشقم

حرفمو پس مي گيرم.

خيال نكن نموني

كارم ديگه تمومه

ليلي فقط تو قصه است

جنون ديگه كدومه؟

كي ميگه تو نباشي

ستاره بي فروغه؟

بذار همه بدونن

كه عاشقي دروغه.

تو برده اي مي خواستي

كه حرفتو بخونه

به پاي تو بسوزه

براي تو بمونه.

عروسكي مي خواستي

رو طاقچتون بكاريش

وقتي بازيت تموم شد

ناگهان حضور يه نفرو كنارت حس مي كني.

نميدوني چرا ولي با ديدنش ياد دختراي اكرايني داخل سايت هاي سكسي ميوفتي.

What do you want to my?

دستشو آروم ميذاره روي پات و بدون معطلي توي چشمت نگاه مي كنه و ميگه:

Sex.

نمي دوني در جوابش چي بگي. آخه تا حالا تجربه نداشتي و مي ترسي.

:Ok, it’s very good, But it’s two problem

I have not a good place to sex for you.

And I am amateur for sex.

Ok?

يك لبخند روي لباش مي شينه و دستاتو ميگيره و آروم فشار ميده.

…

تا جايي كه مي توني با چشمات دور شدنشو دنبال مي كني.

پك آخريو عميق تر به سيگار ميزني. اين پك آخري انگار يه طعم ديگه داره.

چند هفته ي پيش سوالي رو مطرح كردم كه در اون با مثالي (دانشجوي رشته ي فلسفه با آن مختصات خاص خودش) از تناقض پرسيده بودم. به بيان ديگه سوال بر سر نسبت ميان مباني و دستورات ديني و رفتارها و ارتباطاتي است كه كم و بيش در جهان امروزي اتفاق ميوفته.

در اين مورد چند نكته به نظرم ميرسه:

1. به نظرم قضاوت و غور در اين مطلب بستگي زيادي به نگرش و بهتر بگم جهان بيني ما داره. مثلا به طور حتم اكثر قريب به اتفاق روحانيون چنين نسبتي رو روا نميدونن و اون صفات رو در تناقض كامل با مباني و دستورات ديني و مذهبي مي دونن. يا يك فرد سكولار نه تنها مخالفتي با اين مطلب نداره بلكه به شدت از چنين شيوه ي تفكر و دينورزي حمايت مي كنه.

اكثرتون مي دونيد كه شناخت چيه. خيلي ساده مي تونم بگم كه شناخت شامل افكار و عقايد ماست. يا چيزهايي كه مي دونيم.

حالا فراشناخت چيه؟ منظور از فراشناخت در حقيقت آگاهي كلي ما از شناخت و عناصر شناختيمونه. به بيان روشن تر ما در شناخت ميدونيم و در فراشناخت ميدونيم كه چه چيزهايي رو مي دونيم. مثلا در همون جووني كه مثال زدم دانسته هاي فلسفي و ديگر دانسته هاش جزو تفكرات و عناصر شناختيش حساب ميشه. حال اگه همون جوون وقوف كامل بر اين داشته باشه كه فلان دانسته و اعتقاد رو داره و به تك تك ويژگي هايي كه براش بر شمردم پي برده باشه داراي يك فراشناخت نسبتا قوي از خودش هست.

حالا چي مي خوام بگم. اين نتيجه رو مي خوام بگيرم كه در صورتي كه اون جوون داراي فراشناخت قوي باشه و همچنين قدرت تجزيه و تحليل عناصر شناختيشو داشته باشه اون تضاد مذكور (يا بهتر و علمي تر بگم ناهماهنگي شناختي) در اون به حداقل مي رسه. به اين ترتيب كه با يك تحليل درست مي تونه بين اون عناصر به ظاهر متناقض آشتي برقرار كنه. حالا ممكنه بگيد اين عناصر تضاد ذاتي با هم دارند و قابل جمع نيستند. و من در جواب تنها اينو ميگم كه سعي كنيد كاركردي به اين مسئله و عواقبش فكر كنيد. به نظرم همين كه فرد تضاد و نا هماهنگي (و به دنبال اون استرس) كمتري داشته باشه كافيه. حالا اينكه چطور به اين نتيجه ميرسه يا اينكه واقعا تحليل و حل وفصل اين موضوع رو درست و هماهنگ با اصول انجام بده در درجه دوم اهميته.

3. از بحث بالا به اين نتيجه ميشه رسيد كه ميزان نا هماهنگي هاي شناختي همبستگي زيادي با فراشناخت فرد داره. بنابراين اين توصيه ي جدي رو ميشه كرد كه سعي كنيم افراد با فراشناخت قوي تربيت كنيم تا به همون نسبت افرادي با تضاد فكري و اعتقادي كمتري داشته باشيم.

به نظرم ميرسه كه 3 دسته آدم هستن كه معمولا بیشتر از بقیه تنبل هستن و فرصت سوزي هاي زيادي توي زندگيشون مي كنن:

1. پول دارها (مخصوصا اگه منبع پوله ارثي چيزي باشه).
2. خوشگل ها و خوش تيپ ها.
3. با هوش ها.

جالبه. دقيقا عكس اين قضيه رو هم ميشه متصور شد. اين 3 دسته نه مي خوان و نه مي تونن تنبل باشن:

1. بي پول ها و كم پول ها.
2. بد قيافه ها.
3. كم هوشها.

مهمترين دليلم هم بر اين ادعا يك مكانيسم روانيه (يا بهتر بگم مكانيسم دفاعي) به نام جبران.